5-1- مقدمه
5-1-1- آزمايش تعيين مقاومت فشاري نمونه هاي استوانه اي معمولاً نياز به كلاهك گذاري (پوشش سطوح انتهائي يا كپينگ) احساس مي شود و براي آن دستورالعمل جداگانه اي وجود دارد. عمل كلاهك گذاري همراه با مشكلاتي است كه آزمايشگران ترجيح مي دهند براي گريز از كلاهك گذاري به سراغ آزمونه هاي مكعبي بروند. هر چند در استاندارد ايران و آئين نامه بتن ايران آزمونه هاي استوانه اي كاربرد دارد، اما معمولاً در ايران از آزمونه مكعبي بهره گيري مي شود. در تفسير آيا اجازه داده شده است با استفاده از آزمونه مكعبي و تبديل نتيجه آن به استوانه اي، مشكل موجود را مرتفع نمائيم. بايد متذكر شد چنانچه آزمونه هاي مكعبي نيز لب پر شوند نياز به كلاهك گذاري دارند.
5-1-2- هنگامي كه تعيين مقاومت نمونه آزمايشي يا كنترلي مدنظر است شرايط تهيه و نگهداري نمونه بايد با هدف موردنظر انطباق داشته باشد و گرنه نتايج معتبري بدست نمي آيد و نمي تواند مبناي قضاوت و تصميم گيري صحيح باشد. بديهي است در چنين مواردي درباره پذيرش يا رد بتن اظهارنظر مستندي نمي توان انجام داد.
5-1-3- هنگامي كه از آزمونه استوانه اي استاندارد بهره گيري مي كنيم نياز به دستگاه فشار با ظرفيت كمتري داريم. اگر آزمونه مكعبي 15*15*15 استفاده كنيم بعلت سطح بيشتر اين آزمونه و بالاتر بودن مقاومت فشاري آن، عملاً دستگاهي با ظرفيت حدود 5/1 برابر نياز داريم. ثابت شده است آزمونه هاي استوانه اي بهتر از آزمونه هاي مكعبي هستند هر چند مشكل كلاهك گذاري نيز همواره جدي به نظر مي رسد.
با يك دستگاه 120 تني در صورتيكه از 90 درصد ظرفيت آن يعني 108 تن استفاده كنيم، ميتوان مقاومت فشاري آزمونه استوانه اي تا حد cm2/kg600 را بدست آورد در حاليكه با همين دستگاه عملاً نمي توان مقاومت مكعبي بيش از cm2/kg480 را تعيين نمود.
5-1-4- مقاومت مغزه هاي استوانه اي تهيه شده از بتن سخت شده نيز طبق همين دستور بدست مي آيد، هر چند معمولاً قطر اين مغزه ها ممكن است به مراتب كوچكتر از قطر آزمونه استوانه اي استاندارد باشد. اين تفاوت باعث مي شود برخي تغييرات كوچك در نحوه عمل و يا وسايل كار پيش آيد و هم چنين در آماده سازي مغزه ها و ضوابط هندسي آن نيز نكاتي وجود دارد كه بايد به دستورالعمل مغزه گيري و آماده سازي آن مراجعه نمود.
5-1-5- استاندارد ايران داراي دو دستور 6048 و 3206 مي باشد كه اولي منطبق با ASTM و براي آزمونه استوانه اي و دومي منطبق با ISO و تا حدودي EN است و براي آزمونه استوانه اي و مكعبي قابل استفاده است.
5-2- نحوه آزمايش مقاومت فشاري نمونه استوانه اي طبق ASTM C39 و ISIRI 6048
5-2-1- دستگاه آزمايش مقاومت فشاري بايد منطبق با استاندارد ASTM و كاليبره شده باشد. ظرفيت دستگاه بايد براي تعيين مقاومت آزمونه هاي موردنظر كافي باشد.
قطر صفحات انتهائي بارگذاري براي آزمونه هاي به قطر 50و75 ميلي متر، بيش از 50 ميلي متر بزرگتر از قطر آزمونه نباشد. براي قطر آزمونه 100 تا 150 ميلي متر اين تفاوت بيش از 60 ميلي متر نباشد و براي قطر آزمونه استاندارد 150 ميلي متري قطر صفحه بيش از 100 ميلي متر بزرگتر از قطر آزمونه نباشد. اين اختلاف براي آزمونه هاي 200 ميلي متر نبايد از 80 ميلي متر بيشتر شود. حداقل ضخامت صفحات بارگذاري 25 ميليمتر مي باشد كه پس از ساييدن نبايد از 5/22 ميلي متر كمتر شود.
5-2-2- همانطور كه در دستورالعمل نگهداري و آماده سازي آزمونه ها در شرايط استاندارد آزمايشگاهي ذكر شد وقتي آزمونه ها از مخزن آب يا اتاق مرطوب خارج مي شود حداكثر 3 ساعت مي تواند قبل از آزمايش در محيطي با دماي 20 تا 30 درجه قرار گيرد ولي سطح آن در هنگام آزمايش بايد مرطوب بوده ولي آبچكان نباشد. صرفاً در مواردي كه سر و ته آزمونه ها با ملات ماسه و گوگرد كلاهك گذاري مي شود سر و ته آزمونه بايد خشك باشد. بهرحال انحراف از گونيا تا 5/1 درجه پذيرفتني است.
5-2-3- در مورد تعيين مقاومت نمونه هاي آگاهي و كنترل كفايت عمل آوري شرايط رطوبتي بتن متأثر از محيط عمل آوري است اما براي كلاهك گذاري با ملات ماسه و گوگرد مذاب خشك بودن سر و ته آزمونه ها الزامي است.
5-2-4- ناهمواري سطح تا 05/0 ميلي متر قابل قبول است و سطوح انتهائي بايد بريده يا سائيده شود و يا طبق دستور استاندارد ASTMC617 و يا ASTM 1231 كلاهك گذاري گردد.
5-2-5- وقتي آزمونه ها در بين صفحات بارگذاري قرارداده مي شود هم مركز كردن آزمونه و صفحات بارگذاري تا حد امكان ضرورت دارد (بارواداري5 درصد شعاع كره تكيه گاه فوقاني)
5-2-6- رواداري زمان آزمايش براي سنين مختلف به قرار ذيل است.
|
سن آزمايش (روز)
|
1
|
3
|
7
|
28
|
90
|
|
رواداري(ساعت)
|
5/0
|
2
|
6
|
20
|
48
|
براي سنين ديگر بصورت درون يابي يا برون يابي عمل شود.
5-2-7- سرعت بارگذاري بر نتيجه آزمايش اثر جزئي دارد و لازم است در محدوده Sec/MPa 35/0- 15/0 باشد كه معادل Min/MPa 21-9 است. بنابراين براي يك آزمونه استوانه اي به قطر 150 ميلي متر سرعت اعمال بار Sec /KN20/6- ، Sec /KN65/2 يا Min /KN 370 Min /KN160 خواهد بود. مسلماً براي قطرهاي كوچكتر سرعت اعمال بار بايد كاهش يابد هرچند سرعت اعمال تنش ثابت باشد. براي مثال براي قطر 100 ميلي متر سرعت اعمال بار Sec /KN 73/2-17/1 يا Min /KN 165-70 مي باشد. (در نيمه اول بارهاي خرابي مورد انتظار، سرعت مي تواند بيشتر باشد)
5-2-8- قطر نمونه از دو محل با دقت 25/0 ميلي متر بايد اندازه گيري و ميانگين گيري شود (ترجيحاً از وسط ارتفاع آن) اگر اختلاف قطرها از 2درصد بيشتر باشد آزمونه مردود است. طول نمونه با دقت 05/0 قطر نمونه بايد اندازه گيري شود و در محدوده 8/1 تا 2/2 برابر قطر باشد.
5-2-9- گزارش نتيجه
حداكثر مقدار بار اعمال شده براي خرد شدن آزمونه بايد بر سطح بارگذاري شده آزمونه تقسيم شود و نتيجه با دقت (cm2/kg1) MPa1/0 براي هر آزمونه گزارش گردد.
نوع كلاهك گذاري و كيفيت ظاهري آزمونه و نحوه شكست آن لازم است گزارش شود. سن آزمونه در هنگام آزمايش بايد گزارش گردد. روز و ساعت اخذ نمونه، شكل و ابعاد آزمونه و ترجيحاً وزن و وزن مخصوص آن ذكر شود. بديهي است نام پروژه و نام قطعه بتني و آدرس آن در سازه و شماره آزمونه بايد گزارش گردد. بهتر است شرايط عمل آوري، نوع سيمان و نسبت آب به سيمان و نوع افزودني مصرفي نيز ذكر گردد.
5-3- نحوه تعيين مقاومت فشاري (نمونه استوانه اي و مكعبي) طبق استاندارد ISIRI 3206
5-3-1- مقدمه
در اين استاندارد و EN وISO مي توان آزمونه استوانه اي يا مكعبي بكار برد اما ضرايب تبديلي براي آن ارائه نشده است. آزمونه استوانه اي استاندارد به قطر 150 و ارتفاع 300 ميلي متر و آزمونه مكعبي استاندارد داراي اضلاع 150 ميلي متري است.
بديهي است عمل كلاهك گذاري در اين استانداردي پيش بيني شده است هر چند اجازه بريده سائيدن سر و ته آزمونه استوانه اي و مكعبي داده شده است و روش مرجع نيز مي باشد. همچنين حتي اجازه بريده شدن سر و ته آزمونه وجود دارد. حداكثر ضخامت لايه كلاهك گذاري به 2 درصد بعد يا قطر آزمونه محدود شده است و مقاومت مواد كلاهك گذاري نبايد كمتر از بتن آزمونه باشد.
ساير مواردي كه در مقدمه روش ASTM گفته شد در اينجا نيز صادق است.
5-3-2- روش آزمايش
دستگاه آزمايش مقاومت فشاري بايد منطبق با استاندارد ISO و EN و كاليبره شده باشد.
حداقل ضخامت صفحات بارگذاري 25 ميلي متر است و صرفاً بايد مساوي يا بزرگتر از آزمونه باشد. انحراف مركز آزمونه از مركز صفحه 1 درصد قطر يا بعد آزمونه است.
سرعت بارگذاري بصورت ثابت و در محدوده Sec /MPa 1-2/0 يا Min/MPa 60-20 مي باشد و در حين آزمايش رواداري 10 درصد در سرعت اعمال بار مجاز است. به سرعت هاي پائين براي بتن هاي كم مقاومت و سرعت هاي بالا براي بتن هاي پر مقاومت توصيه شده است.
وزن نمونه با دقت 25/0 درصد بايد كنترل شود و ثبت گردد.
اگر ابعاد واقعي آزمونه در محدوده 1 درصد ابعاد اسمي (مبنا) باشد همان سطح اسمي در محاسبات تعيين مقاومت بكار مي رود وگرنه ابعاد واقعي ملاك محاسبات خواهد بود.
5-3-3- گزارش
حداكثر نيروي وارده بر سطح مبنا يا سطح واقعي نقسيم مي شود تا مقاومت فشاري آزمونه بدست آيد. نتيجه مقاومت با دقت MPa 5/0 بايد گزارش شود.
علاوه بر مشخصات آزمونه شامل شماره، محل مصرف بتن، نام پروژه، تاريخ اخذ نمونه، وزن آزمونه، شرايط عمل آوري، نوع سيمان، نسبت آب به سيمان نوع افزودني، مقاومت فشاري لازم، نوع آماده كردن سطح (سائيدن، بريدن، كلاهك گذاري و نوع آن) و نحوه شكست آزمونه گزارش مي شود.
5-4- دستور العمل كلاهك گذاري آزمونه هاي استوانه اي (ناپيوسته) طبقASTM C617
5-4-1- مقدمه
5-4-1-1- اگر با سائيدن يا بريدن نتوان سطح صاف و همواري را تامين نمود به نحوي كه ضوابط ناهمواري تا حد 05/0 ميلي متر ارضاء نشود لازم است عمل كلاهك گذاري انجام شود. همچنين با عمل كلاهك گذاري مي توان گونيا نبودن را اصلاح كرد (انحراف زاويه اي 5/0 درجه يا حدود 3 ميلي متر در 300 ميلي متر)
5-4-1-2- براي آزمونه هاي استوانه اي قالب گيري شده و يا مغزه ها ميتوان از اين دستور استفاده كرد.
5-4-1-3- اگر مقاومت بتن از MPa 50 بيشتر شود كلاهك گذاري خاص ديگري بصورت ناپيوسته طبق دستور ASTM C1231 بايد بكار رود .
5-4-1-4- در كلاهك گذاري با ملات گوگرد مذاب بايد دقت شود تا عمل ذوب مواد در محفظه تهويه دار خاص و يا در محيط روباز انجام شود زيرا در صورت سوختن گوگرد، گاز خفه كننده حاصل مي شود . حتي در صورت ذوب گوگرد در حالت عادي نيز بوي زننده اي حاصل مي گردد.
5-4-1-5- سه روش كلاهك گذاري پيوسته (چسبيده) وجود دارد.
روش اول : استفاده از خمير سيمان تازه است كه براي آزمون هاي تازه قالب گيري شده مي تواند بكار رود.
روش دوم : استفاده از ملات گچ پر مقاومت زودگير است كه براي بتن هاي سخت شده كاربرد دارد .
روش سوم : كلاهك گذاري با ملات گوگرد است كه براي بتن هاي سخت شده بكار مي رود.
با اينكه دو روش اول، روشهاي ساده تري مي باشند اما بدلائلي روش سوم در ايران رايج تر است.
5-4-2- كلاهك گذاري با خمير سيمان تازه
5-4-2-1- بهتر است از سيمان هاي پرتلند نوع 1و2و3 استفاده شود هر چند سيمانهاي آميخته با مقاومت اوليه ميان مدت كافي نيز قابل مصرف است. خمير سيمان حاصله بايد مقاومتي بيش از مقاومت بتن داشته باشد اما بهرحال مقاومت مكعب 50 ميلي متري آن بايد بيش از 35 مگاپاسكال در سن 28 روز باشد .
5-4-2-2- متوسط ضخامت خمير سيمان براي بتن هائي با مقاومت زير MPa 50 از 6 ميلي متر و حداكثر ضخامت آن از 8 ميلي متر نبايد بيشتر باشد.
5-4-2-3- خمير سيمان با نسبت آب به سيمان كم بايد ساخته شود . خمير سيمان بايد بصورت نيمه سفت و غير روان باشد و بتواند مقاومت كافي ايجاد كند . از نظر رواني براي سيمان پرتلند نوع 1 و 2 نسبت آب به سميان 32% تا 36% و براي سميانهاي پرتلند نوع 3 بين 35% تا 39% توصيه مي شود . خمير سيمان را بين 2 تا 4 ساعت قبل از مصرف مخلوط كنيد و بگذاريد كمي سفت شود و جمع شدگي خود را به انجام رساند و گرنه نتيجه كاربرد آن مطلوب نخواهد بود.
اختلاط مجدد خمير سيمان با آب ، مجاز است مشروط بر اينكه از نسبت آب به سيمان مطلوب تجاوز نكند .
5-4-2-4- اجازه دهيد بتن قالب گيري شده، تا حدودي خود را بگيرد و نشست خميري خود را انجام دهد كه اين امر 2 تا 4 ساعت بطول مي انجامد. در واقع وقتي بتن قالب گيري مي شود لازمست خمير سيمان نيز ساخته شود . لايه هاي ضعيف يا آب روزده سطح قالب را پاك كنيد. سپس چانه اي از خمير سيمان را روي سطح بتن گذاشته و با يك صفحه تخت و هموار (ترجيحاً يك شيشه ضخيم) روغن زده خمير را فشرده كنيد و اين صفحه را آنقدر فشار دهيد و بچرخانيد تا صفحه به لبه قالب استوانه اي برسد و خمير اضافي بيرون بزند و هواي اضافي خارج و خمير متراكم شود . صفحه را روي قالب گذاشته و با دو گوني خيس و يك لايه نايلون آنرا بپوشانيد تا خمير سيمان سخت شود و سپس با ضربه ملايم صفحه را جدا كنيد. ( پس از 6 تا 12 ساعت بسته به نوع سيمان)
5-4-2-5- اگر بتن اصلي سفت و كم آب و خشك باشد آب خمير را مكيده و سطح خمير ممكن است ترك بخورد و به بتن زيرين نچسبد . سطح چنين بتني بايد تا هنگام آزمايش بخوبي مرطوب بماند.
5-4-3- كلاهك گذاري با ملات گچ پرمقاومت و زودگير (گچ قالب گيري و دندانسازي)
5-4-3-1- ملات گچ پر مقاومت و زودگير بايد بصورت خالص و بدون هرگونه پركننده باشد و مقاومت لازم را تأمين كند. استفاده از گچ معمولي، گچ قالب گيري كم مقاومت و مخلوط گچ و سيمان براي كلاهك گذاري نامناسب است.
5-4-3-2- مقاومت ملات گچ نمونه مكعبي 50 ميلي متر در ظرف 2 ساعت بايد بيش از مقاومت بتن يا حداقل 35 مگا پاسكال باشد.
5-4-3-3- زمان كار با ملات گچ را مي توان با مصرف كندگير كننده افزايش داد به نحوي كه مشكلي براي كسب مقاومت به وجود نياورد.
5-4-3-4- ملات گچ را روي بتن تازه اعمال كنيد و سپس آنرا در محيط مرطوب قرار دهيد. بنابراين واضح است كه اين روش فقط براي كلاهك گذاري بتن سخت شده مناسب است.
5-4-3-5- نسبت آب به گچ بايد در حدي باشد كه مقاومت لازم را ايجاد كند و 45 دقيقه پس از اعمال آن صفحه كلاهك گذاري را بتوان برداشت.
5-4-3-6- براي عمل كلاهك گذاري از دستگاه مخصوص كلاهك گذاري (كپينگ) استفاده مي شود و بهرحال پس از آن بايد سطح صاف و گونيا داشته باشيم. مسلماً خمير گچ نيايد خيلي سفت باشد. نسبت آب به گچ بين 26/0 تا 3/0 توصيه مي شود.
5-4-3-7- ضخامت متوسط نبايد از 6 ميليمتر و حداكثر ضخامت نبايد از 8 ميليمتر بيشتر شود (مقاومت بتن كمتر از mpa50)
5-4-3-8- در ظاهر كلاهك نبايد نقص مشهود ديده شود و تا هنگام آزمايش بايد اجازه داد به مدت حداقل 2ساعت ملات گچ خود را بگيرد و خشك شود. زود گرفتن گچ موجب مي شود گاه در كلاهك گذاري ناموفق باشيم بهرحال تسريع در عمليات توصيه مي شود.
5-4-4- كلاهك گذاري با ملات گوگرد مذاب
5-4-4-1- گوگرد مذاب بايد حداقل 2 ساعت قبل از آزمايش مقاومت فشاري اعمال گردد و مقاومت آن بر روي مكعب 5 سانتي نبايد از mpa35 و يا از مقاومت بتن كمتر باشد. اگر مقاومت بتن بيش از mpa35 باشد تهيه ملات و بكارگيري آن بايد 16 ساعت قبل از آزمايش باشد مگر اينكه بتوان نشان داد به مقاومت لازم در زمان كوتاه تري نيز مي رسد. در هر حال نمي توان از اين نوع كلاهك گذاري براي بتن هائي با مقاومت بيش از mpa50 استفاده نمود.
در استاندارد موجود اشاره اي به نوع ماسه مصرفي و اندازه ذرات آن نشده است. بهرحال در صورت مصرف ماسه، بايد سخت و در ريزتر از 3/0 ميلي متر و درشت تر از 075/0 ميلي متر باشد.
5-4-4-2- ملات گوگرد مذاب بايد در محفظه مخصوص با دماي 130 تا 145 درجه سانتي گراد ذوب شود و بلافاصله مورد استفاده قرار گيرد اعم از اينكه بخواهيم مقاومت آنرا اندازه بگيريم يا آنرا براي كلاهك گذاري استفاده كنيم.
دستگاه ذوب گوگرد بايد مجهز به ترموستات باشد. ملات در داخل دستگاه با ميله فلزي بايد هم زده شود تا مخلوط گردد.
5-4-4-3- اندازه گيري دماي ملات در حين ذوب توصيه مي شود. اينكار با دماسنج هاي فلزي انجام مي گردد و دماسنج در مركز ملات فرو برده مي شود.
5-4-4-4- مواد مانده در دستگاه ذوب ملات كلاهك گذاري نبايد بيش از 5 بار مورد استفاده قرار گيرد. بنابر اين توصيه مي شود پس از 5 بار مصرف، كليه مواد باقيمانده در دستگاه تراشيده و تميز شود. بكارگيري مواد مصرفي قبلي نيز مجاز است.
همچنين در صورتيكه مقاومت بيش از MPa 35 بخواهيم استفاده از مواد باقيمانده قبلي ابداً امكان پذير نمي باشد. در اين حالت استفاده از مواد كلاهك گذاري قبلي حتي براي يكبار ديگر اجازه داده نمي شود.
5-4-4-5- مواد مصرفي ابتدا بايد خشك شود. مواد مرطوب ايجاد كف مي كند و كلاهك گذاري با مقاومت كافي صورت نخواهد گرفت. به همين دليل نبايد آب به مخلوط مزبور اضافه كرد.
5-4-4-6- دستگاه كلاهك گذاري و صفحات آنرا بهتر است گرم كرد تا در هنگام كلاهك گذاري، وقتي ملات مذاب را درون آن مي ريزيم به ناگاه سفت و سرد نشود و فرصت كلاهك گذاري مطلوب را از ما نگيرد. ملات يا زائده هاي موجود در صفحه بايد پاك شود. دماي صفحه بهتر است در حدود 30 درجه باشد.
5-4-4-7- صفحات گرم شده دستگاه را با روغن كمي آغشته كنيد و قبل از اينكه دستگاه گرماي خود را از دست دهد سريعاً ملات مذاب لازم را با يك ملاقه فلزي درون بشقاب (صفحه) دستگاه كلاهك گذاري بريزيد و آزمونه را سريعاً با چسباندن بدنه آن به بدنه دستگاه به پائين هدايت كنيد تا در روي صفحه حاوي ملات مستقر شود.
5-4-4-8- سطوح انتهائي آزمونه بتني نبايد مرطوب باشد و بايد قبلاً با دميدن هوا يا سشوار خشك شده باشد. اگر اين سطوح مرطوب باشد ايجاد گاز يا كف خواهد كرد و ماده مزبور متخلخل خواهد شد كه در اين حالت بايد ملات از روي آزمونه برداشته شود.
5-4-4-9- پس از استقرار آزمونه در صفحه (بشقاب) دستگاه كپينگ دقايقي منتظر بمانيد تا ملات از حالت روان خميري به حالت جامد تبديل شود. سپس با ضربه زدن به آزمونه بتني سعي كنيد آنرا از صفحه جدا كنيد. صفحه دستگاه كلاهك گذاري بايد مقداري بزرگتر از قطر آزمونه بتني باشد. براي آزمونه هاي كوچك بايد از دستگاه كوچكتر استفاده نمود.
5-4-4-10- اجازه دهيد حداقل 2 ساعت (درمواردي تا 16 ساعت) آزمونه كلاهك گذاري شده در آزمايشگاه و در محل مرطوب (زيرگوني مرطوب يا نايلون) بماند و سپس آزمايش مقاومت فشاري را انجام دهيد. حداكثر ضخامت ملات بر روي آزمونه مانند سايركلاهك گذاريها خواهد بود.
5-4-4-11- پس از خاتمه آزمايش، مي توانيد با استفاده از يك چكش و قلم، ملات سخت شده را از بتن جدا كنيد و در صورت امكان آنرا مجدداً مورد استفاده قرار دهيد بشرطي كه منعي براي استفاده از آن وجود نداشته باشد.
5-4-4-12- بهر حال استفاده از محفظه تهويه دار يا فضاي آزاد براي عمل ذوب گوگرد و تهيه ملات توصيه مي شود.
5-5- دستورالعمل كلاهك گذاري آزمونه هاي استوانه اي و مكعبي طبق پيوست EN12390-3
5-5-1- مقدمه
5-5-1-1- در استاندارد اروپا و ISO امكان سائيدن يا بريدن آزمونه وجود دارد. در اين استانداردها روش سائيدن بصورت روش مرجع توصيه شده است. هر چند اين دستور براي آزمونه مكعبي نيز برقرار است اما عملاً نيازي به كلاهك گذاري اين آزمونه ها احساس نمي شود.
5-5-1-2- عمل سايش حداقل 1 ساعت قبل از آزمايش بايد انجام شده باشد و دوباره به مدت يك ساعت نمونه مرطوب يا غرقاب مي شود. مسلماً ناهمواريها از حد مجاز 05/0 ميلي متر و يا انحراف 05/0 درجه از حالت گونيا بيشتر شود سائيدن و يا بريدن و كلاهك گذاري ضرورت دارد.
5-5-1-3- روش هاي كلاهك گذاري با استفاده از سيمان برقي يا مخلوط گوگرد و ماسه براي مقاومت هاي بتن كمتر از 50 توصيه شده است. روش استفاده از جعبه مخصوص ماسه بصورت نامحدود بكار مي رود. سيمان برقي عمدتاً در اوائل قالب گيري بكار مي رود هرچند در روش اروپائي محدوديتي براي بكارگيري آن در بتن سخت شده ديده نمي شود.
5-5-2-كلاهك گذاري با ملات سيمان برقي (سيمان پرآلومين، نسوز يا فوندو)
5-5-2-1- محدوديت اين روش براي مقاومت هاي آزمونه بتني بيش از MPa50 مي باشد و بهرحال مقاومت ملات مزبور در هنگام آزمايش نبايد از مقاومت بتن كمتر باشد.
5-5-2-2- ضخامت ملات نبايد از 5 ميلي متر بيشتر باشد.
5-5-2-3- براي ساخت ملات سيمان برقي از يك قسمت ماسه ريزتر از 25/0 ميلي متر و سه قسمت سيمان برقي (سيمان نسوز) استفاده مي شود. نسبت آب به سيمان بايد در حدي باشد كه مقاومت لازم را تأمين كند.
5-5-2-4- اين ملات روي بتن آزمونه (بويژه در حالتي كه قالب گيري شده) قرار مي گيرد و با صفحه شيشه ضخيم كه سطح آن چرب شده، ملات را فشرده مي كنيم و سپس با چرخاندن و حركت صفحه سعي مي كنيم سطح را صاف كنيم. در اين حالت لبه قالب به ما كمك مي كند.
5-5-2-5- بر روي بتن سخت شده يا مغزه نيز مي توان از اين ملات استفاده كرد. بهرحال بايد فرصت كسب مقاومت وجود داشته باشد و از يك حلقه در بالاي آزمونه براي اينكار بايد استفاده شود.
5-5-3- كلاهك گذاري با ملات گوگرد مذاب و ماسه
محدوديت اين روش نيز مانند سيمان برقي است و مقاومت آن نبايد در هنگام آزمايش از بتن كمتر باشد.
5-5-3-1- ضخامت ملات در هنگام كلاهك گذاري نبايد از 5 ميلي متر بيشتر باشد.
5-5-3-2- براي ساخت ملات، از يك ماسه ريز سيسيلي گذشته از الك 025/0 ميلي متر و مانده روي الك 125/0 ميلي متر استفاده مي شود. به مقدار وزني مساوي از گوگرد و ماسه بهره مي گيريم. تا 2 درصد وزن اين مواد كربن سياه (دوده صنعتي) استفاده مي شود. اين ملات در محفظه مخصوص با دماي 130 تا 145 درجه بايد ذوب شود (به توضيحات روش ASTMC617 مراجعه شود)
5-5-3-3- ملات مزبور دست كم بايد 30 دقيقه قبل از آزمايش اعمال شده باشد.
5-5-4-كلاهك گذاري با جعبه ماسه
5-5-4-1- اين روش محدوديت مقاومتي ندارد و براي آزمونه استوانه اي بكار مي رود.
5-5-4-2- ماسه سيليسي ريزتر از 025/0 ميلي متر و مانده روي الك 125/0 ميلي متر بكار مي رود. جعبه فولادي با مقاومت تسليم MPa900 بار داراي ابعاد 1/0ميلي متر بكار مي رود كه به يك شيلنگ هواي فشرده متصل است.
5-5-4-3- از يك قاب تعيين موقعيت استفاده مي شود و با استفاده از جعبه حاوي ماسه عمل كلاهك گذاري صورت مي گيرد.
با کمال مَسرَت و افتخار؛